Hazine borçlanmasında baş gösteren hızlı büyüme ivmesi devam ediyor
Geçen yıl meydana gelen büyük depremler ve genel seçim sürecinde kamu mali dengelerinde yaşanan bozulma sonucu bütçe açığı ve buna bağlı olarak Hazine borçlanmasında baş gösteren hızlı büyüme ivmesi devam ediyor.
![Hazine borçlanmasında baş gösteren hızlı büyüme ivmesi devam ediyor](https://image.patronlardunyasi.com/crop/967x645/static/content/24-07/25/standart-haber-gorseli-kopyasi-78.jpg)
Bu yılın ilk yarasında verilen rekor tutardaki bütçe nakit açığının finansmanı için yoğun bir mesai içinde olan Hazine, büyük bölümü iç borç şeklinde olmak üzere yüklü miktarda borçlanmaya giderken, merkezi yönetimin toplam borç stoku hızlı büyümesini sürdürerek haziran sonu itibarıyla 8 trilyon liraya yaklaştı.
6 AYDA 950 MİLYAR TL NAKİT AÇIĞI
Hazine ve Maliye Bakanlığı, yılın ocak-haziran döneminde 747,2 milyar lira açık veren merkezi yönetim bütçe verilerinden sonra, bu dönemdeki nakit açığı ve bunun finansmanı için gidilen borçlanmaya ilişkin verileri de açıkladı. Buna göre ilk altı ayda bütçe emaneti kalemindeki eksi (-) 202,7 milyar liralık hareketle birlikte bütçenin nakit açığı 950,5 milyar liraya ulaştı.
Hazine bu açığın 174,3 milyar lirasını kasa-banka mevcudu ile karşılarken kalan finansman için toplam 775,8 milyar liralık net borçlanmaya gitti.
Hazine’nin ilk altı aydaki toplam net borçlanması geçen yılın aynı dönemindekinin yüzde 86,8 üzerinde gerçekleşti.
Dünya'dan Naki Bakır'ın haberine göre, hazine, ilk yarıda verilen bütçe nakit açığının büyük bölümünü iç borçlanma yoluyla finanse etti. Altı ayda, vadesi gelen iç borçları dolayısıyla 410,8 milyar lira geri ödeme gerçekleştiren Hazine, bu dönemdeki ihraçlarla 1 trilyon 96,5 milyar liralık yeni iç borçlanmaya gitti. Böylece Hazine’nin bu yıl ilk yarıdaki “net” iç borçlanma tutarı 685,6 milyar lira oldu. Geçen yılın aynı dönemindekinin 2,4 katı iç borç geri ödeyen Hazine’nin yeni ihraçlarla gittiği iç borçlanma miktarındaki artış yüzde 133,6, net iç borçlanmasındaki artış ise yüzde 97 oldu.
ANA ENSTRÜMAN TL TAHVİL
İlk yarıda iç borçlanma esas olarak TL cinsi tahvil ihracı ile gerçekleştirildi.
Eski TL tahvil ihraçlarından vadesi gelenler dolayısıyla altı ayda 87,7 milyar liralık geri ödeme yapan Hazine, aynı dönemde bu kağıtlarla 833 milyar liralık yeni borçlanmaya gitti.
Böylece Hazine’nin ilk yarıda TL tahvil ihracıyla yoluyla yaptığı net iç borçlanma 745,6 milyar lira oldu. Hazine, ilk yarıda geri ödemesi bulunmayan TL cinsi Hazine bonoları ile de 12,1 milyar liralık bir borçlanmaya giderken, döviz cinsi devlet tahvillerinde ise 323,1 milyar liralık itfaya karşılık 251,1 milyar TL’lik yeni ihraç gerçekleştirerek 72,1 milyar lira ile net ödeyici oldu.
Bu yılın ilk altı ayında 101,4 milyar lira ile geçen yılın eş dönemine göre yüzde 17,3 daha fazla dış borç geri ödemesi yapan Hazine’nin, aynı dönemlere göre yeni dış borç kullanımı da yüzde 24,6 oranında bir artışla 191,5 milyar lira ve net dış borçlanması yüzde 33,9 artarak 90,1 milyar lira oldu.
HAZİNE BİR YILDA NET 1,3 TRİLYON BORÇ ALDI
Yeni ekonomi yönetiminin görev süresi bir yılı doldururken, bu dönemde 1 trilyon 638,9 milyar lira açık veren merkezi yönetim bütçesinin bütçe emanetleri sonrası nakit açığı da 1 trilyon 126,3 milyar TL olarak gerçekleşti. Aynı dönemde Hazine, 1 trilyon 198,7 milyarı iç, 122,6 milyarı dış olmak üzere toplam 1 trilyon 321,3 milyar lira ile bunun üzerinde bir net borçlanma gerçekleştirdi.
Haziran sonu itibarıyla son bir yılda Hazine, iç borçlarda 742,2 milyar liralık itfaya karşılık 1 trilyon 940,9 milyar; dış borçlarda da 178,3 milyar liralık itfaya karşılık 300,9 milyar liralık yeni ihraç gerçekleştirdi. Böylece Hazine’nin bu dönemdeki toplam itfası 920,5 milyar, toplam brüt borçlanması ise 2 trilyon 241,8 milyar lira oldu.
Son bir yılda 604,6 milyar liralık iç, 179,6 milyar liralık dış borç faizinin yanı sıra iskonto ve kısa vadeli işlemlere ait 189,6 milyar liralık faiz ödemesi gerçekleştiren Hazine’nin bu dönemde borç çevirme oranı yüzde 118,3 olarak gerçekleşti.
BORÇ STOKU 8 TRİLYONA DAYANDI
Bir yıldır kararlılıkla uygulanan ekonomik programın pozitif sonuçları olarak, son dönemde kredi derecelendirme kuruluşlarının Türkiye’ye ilişkin not artışları başlarken, önceki dönemde bozulan kamu mali dengelerinin sağlanması zaman alıyor. Devam eden yüksek bütçe açıklarının finansman ihtiyacı dolayısıyla Hazine’nin yüklü tutarlarda borçlanmaya gitmesinin, merkezi yönetim borç stokunu rekor bir düzeye taşıdığı görülüyor.
Haziran 2023 sonunda 5 trilyon 620,2 milyar lira olan, 2023 sonunda 6 trilyon 736,6 milyar liraya çıkan merkezi yönetimin iç ve dış toplam borç stoku, bu yılın haziran sonu itibarıyla 7 trilyon 884,5 milyar liraya kadar yükseldi. Toplam borç stokunda bu yılın ilk yarısında yüzde 17 oranında 1 trilyon 147,9 milyar, son bir yılda ise yüzde 40,3 oranında 2 trilyon 264,3 milyar liralık net artış yaşandı.
Haziran sonu itibarıyla merkezi yönetim borç stokunun 3 trilyon 891,7 milyarını iç borçlar, TL cinsinden karşılığı olarak 3 trilyon 992,8 milyar liralık bölümünü de dış borçlar oluşturuyor. İç borçlar bu yılın ilk yarısında yüzde 21,3 oranında 682,4 milyar; son bir yılda yüzde 51,1 oranında 1 trilyon 316 milyar liralık net artış kaydetti. Dış borcun TL cinsinden karşılığı da net bazda bu yıl ilk altı ayda yüzde 13,2 oranında 465,5 milyar, son bir yılda ise yüzde 31,1 oranında 948,3 milyar lira arttı.
EN HIZLI ARTIŞ “DEĞİŞKEN FAİZLİ”DE
Haziran sonu itibarıyla merkezi yönetim toplam borç stokunun 5 milyar 579,7 milyon lira ile en büyük bölümünü sabit faizli borçlar oluştururken, 1 trilyon 792,4 milyar liralık değişken faizli ve 512,4 milyar liralık da TÜFE’ye endeksli borç bulunuyor.
Miktar bazında en büyük artış ocak-haziran döneminde 759,3 milyar ve son bir yılda 1 trilyon 484,5 milyar lira ile stokta en büyük paya sahip olan sabit faizli borçlarda yaşandı. Söz konusu borçların bakiyesi bu yıl ilk altı ayda yüzde 15,8, son bir yılda yüzde 36,2 büyüdü. Oransal bazda en hızlı artış ise ocak-haziran döneminde yüzde 23 ve son bir yılda yüzde 58,7 ile değişken faizli borç stokunda gerçekleşti. Bu borçlar altı ayda 335,6 milyar, son bir yılda 663,1 milyar arttı. TÜFE’ye endeksli borçlar da ilk altı ayda yüzde 11,5 oranında 53,1 milyar, son bir yılda yüzde 29,5 oranında 116,8 milyar liralık büyüme kaydetti.
DÖVİZ BORÇLARININ PAYI AZALDI
Toplam borç stokunun haziran sonu itibarıyla en büyük bölümünü 4 trilyon 718,1 milyar lira ile dövize dayalı borçlar oluşturmaya devam etti. TL cinsi iç borçların hacmi ilk altı ayda yüzde 31,5 ve son bir yılda yüzde 71,6 ile hızlı bir büyüme kaydederken, kurlardaki mutedil seyrin de etkisiyle dış borçlar ile döviz cinsi iç borçların toplamından oluşan dövizli stoktaki büyüme, ilk altı ayda yüzde 9, son bir yılda yüzde 25’le çok daha düşük kaldı.
Buna bağlı olarak dövizli borçların geçen yıl haziranda yüzde 67,2 olan toplam stoktaki payı 2023 sonunda yüzde 64,2’ye, bu yıl haziran sonunda da yüzde 59,8’e kadar indi. Ancak izleyen dönemde kurlarda yukarı yönlü hareket olması durumunda, dövize dayalı borç stokuna kur farkı yükü binmesi riski bulunuyor. Dört aydır politika faizini sabit tutan Merkez Bankası’nın önümüzdeki dönemde faiz indirme olasılığı konuşulurken, buna bağlı olarak kurlarda yukarı yönlü hareket senaryoları da dillendiriliyor.
patronlardunyasi.com