ABD'de başlayıp Avrupa'ya, oradan Rusya ve Asya'ya yayılan kriz dünya her gün bir bankayı yutuyor. Geçen yıl Temmuz ayı sonlarında hissedilmeye balanan ve yaklaşık bir yılda ABD'de 15, İngiltere'de de 2, Rusya'da 1, Tayvan'da 1 bankayı yutan finansal kriz dalgası şiddetini artırıyor.
Lehman Brothers'ın batmasıyla yatırım bankacılığınını sonu gelirken, ABD'de bir yıl içerisende 100 binkanın batması beklenyor. Ve sırada Wachovia'ya gibi ABD'ni en büyük mevduat bankalarından birinin yer alması ise tedirginliği artıyor.
ABD'nin 309 milyar dolarlık mevduatı ile en büyük tasarruf bankası olan Washington Mutual'ın el konulup 1.9 milyar dolara JP Morgan'a satılması, hisseleri bir haftada yüzde 27 değer kaybeden Wachovia'yı da bir alıcı bulmak konusunda harekete geçirdi. ABD'nin TMSF'si FDIC'nin müdahalesinden çekinen Wacvhovia kendisini satın almaya aday bankalar olan Citigroup, Wells Fargo ve Banco Santander ile masaya oturdu.
Wachovia satılır bilinmez ama batması halinde sistemin daha ağır bir yara alacağı biliniyor. İşte bunun bilincine varan ABD Kongeresi günlerdir direndiği 'Kurtarma Planı'nı hafta osnu apar topar onayladı. Ve ilk etapta 350 milyar dolar serbest bırakıldı. Kalan 350 milyon doların da önümüzdeki günlerde serbest bırakılması bekleniyor. Ancak IMF kayıpların 1.3 trilyon dolara ulaşacağını öngörüyor. Bazı çevreler ise 2 trilyon dolar gibi rekor rakamlar konuşuyor. Tüm veriler kurtarma planın yetersiz kalacağını gösteriyor. Ayrıca kriz Avrupa ve Asya'da da kendisini hissettiriyor.
FORTİS'TE SATIŞ HIZLANDI
Krizin Avrupa ayağında ise Fortis bulunuyor. Fortis gibi AB'ni bankacılık deviyle ilgil söylentiler artarken, birçok bankanın merkez bankalarını sağladığı fonlarla ayakta kaldığı biliniyor. 14.6 milyar dolarlık varlığını satacağını önceki gün açıklayan banka likidite problemi olduğu yönündeki iddiaları yalanlarken dün de varlık satışını hızlandıracağını açıkladı.
İNGİLTERE DE ZOR DURUMDA
İngiliz mortgage devi Bradford & Bingley de İngiltere'de emlak piyasasında yaşanan daralma nedeniyle zor günler geçirirken dün gazetelerdeki haberlere göre hükümet, şirketin kamulaştırılması için planlar yapıyor. 1 yıl kadar önce İngiltere'de iflas eden Northern Rock da kamulaştırılmıştı. Şirket sözcüleri finansman konusunda kesinlikle problem olmadığını ve sorunun dedikodulardan kaynaklandığını iddia etseler de şirket perşembe günü özellikle mortgage bölümünde çalışan 370 kişiyi işten çıkaracağını duyurdu. Yayınlanan son raporlara göre İngiltere'de ev fiyatlarındaki düşüş de hızlandı. Ağustosta ev fiyatları yüzde 1.9 düşerken yılın başından bu yana yüzde 4.9'a yükseldi. İrlanda ekonomisi ise 1983'ten beri ilk kez daraldı ve konut sektöründeki gerilemeyle yüzde 0.5 küçüldü.
Uzmanlar, Lloyds TSB ile HBOS'in birleşmesinin ardından Northern Rock ile Bradford&Bingley'nin de birleşmesi halinde ülkenin iki bankayı yitirmiş olacağı ve bunun da sektörde iş kayıplarıyla sonuçlanmasının kaçınılmaz görüldüğünü belirtiyor. 800 bin hissedarı bulunan Bradford&Bingley'nin 40 milyar sterlinlik bir değeri elinde tuttuğu belirtiliyor.
TAYVAN'DA DA BİR BANKA GİTTİ
Kriz giderek tüm dünyaya yayılıyor. Tayvan Finans Üst Kurulu (FSC) Chinfong Bank'a el konulduğunu duyurdu. FSC Başkanı Gordon Chen'in yaptığı açıklamaya göre bankanın Vietnam'daki şubeleriyle ilgili sorunlardan dolayı el koyma işlemi beklenenden geç oldu. Tayvan'da 34, Vietnam'da da 2 şubesi bulunan Chinfong Bank geçen yılı 296 milyon YTL zararla kapatmıştı. Chinfong Bank ülkede daha önce batma tehlikesi yaşayan 7 bankadan biri olarak gösterilmişti.
MERKEZ BANKALARI PARA MUSLUKLARINI AÇTI
FED, ECB ve İngiltere Merkez Bankası çözüm bulamadıkları krizin etkisini hafifletmek için para musluklarını sürekil açık tutuyor. Bu yıl içerisinde merkez bankaları piyasalara 500 milyar dolara yakın para pomplaladı. Ama krizin ateşi bir türlü sönmedi.