Türk derisine tasarladığı logoyla gündeme gelen Çeçenistan doğumlu Chermayef, Koç'un birçok şirketine logo yapmış. Chermayef yakında Setur ve Divan'ın kimliğini değiştirecek.
Ivan Chermayeff... O dahi bir marka tasarımcısı. Dünyanın neresinde olursa olsun ünlü şirketler, doğru hedefe ulaşmak ve doğru imajı yaratmak adına logolarını ona tasarlatıyor. O aslında Çeçen asıllı bir Rus. Şu an ABD vatandaşı... Tasarım dahisi olarak tanınan ve bugüne kadar 500 logoya imza atan Chermayeff, Mobil, NBC, Showtime, National Geographic, Armani, Arçelik ve Aygaz'ın da aralarında olduğu Koç Holding şirketlerinin logolarının da yaratıcısı. En son Deri Tanıtım Grubu (DTG) için bir logo tasarlayan ve hálá Koç şirketlerine tasarımlar yapmayı sürdüren Chermayeff'le 31'inci kez ziyaret ettiği İstanbul'da hayatını, finansal krize bakışını, İstanbul ile ilgili düşüncelerini konuştuk:
BİZDEN İYİSİNİZ
Son zamanlarda insanların konuştuğu tek konu ABD'den tüm dünyaya yayılan finansal kriz. Bir Amerikalı olarak bu konudaki öngörüleriniz neler?
Kriz çok ciddi. ABD bu konuda gerçekten sıkıntı içinde. Biz ABD'de ekonomide gelecekte neler olacak bilmiyoruz. Ama Türkiye'ye baktığımızda bizim kadar etkilenmeyeceğini görüyoruz. Bizden iyisiniz yani. Bu arada Türk insanının artık ABD'ye eskisi gibi bakmadığını görüyorum. Daha önce daha olumlu bakan insanların düştüğü negatif bir bakış açısı olduğunu hissediyoruz.
Logo, imaj çok önemli mi?
Evet. Örneğin New York'un turizm kenti olmasına katkı sağlayan I love NY ikonu çok dikkat çekti. Bir logo veya sembol bir ülkeyi ya da bir markayı değiştirmez. Semboller, logolar olanın en iyi şekilde sunulması içindir. Bugüne kadar 400-500 civarında logo tasarladık. Türkiye'de ise sadece Koç Holding için 18-20 civarında logo yaptım. Koç, Arçelik, Aygaz, Yapı Kredi, Ram, Opet, Tüpraş bunlardan birkaçı.
Koç'la nasıl tanıştınız?
Mobil şirketi için yaptığım tasarımı beğenen Rahmi Koç, yıllar önce Amerika'daki ofisime geldi. Bize de aynı şekilde etkili bir logo tasarla dedi. Düşündüm, en sonunda meşhur 'koç başı' logosunu tasarladım.
Şu anda Türk şirketleriyle devam eden çalışmalar var mı?
Koç'la bir işbirliği devam ediyor Divan, Setur marina ve oteller için tasarlıyorum. Bir de Kaya Ailesi'yle çalışıyoruz.
Koç tasarımdan anlayan bir iş adamı
'ARÇELİK'İN logosunu modernize ettik ulaşılır bir imaja sahip olması gerekiyordu. Yaptığımız araştırmalarda gördük ki eski logo son derece maskülendi. Ama beyaz eşyaları satın alan da kadınlardı. Parayı eşlerinin vermesi fark etmez, alım kararını veren onlardı. Bu nedenle kadınları daha çok cezbedecek bir logoya ihtiyaç vardı. Değişimden sonra Arçelik'in satışları da arttı. Burada Rahmi Koç'un hakkını vermek lazım. Vehbi Koç harika bir adam olmakla beraber tasarım konularında konservatifti. Rahmi Koç ise tasarımdan anlayan ve ne istediğini çok iyi ifade eden bir işadamı. Zaten Mobil'in logosundaki başarıyı fark edip bize baş vurmazdı.'
Tek kötüye giden şey trafik
Türkiye'ye sürekli gidip geliyorsunuz. Türkler'i tanıyorsunuz artık. Türkiye'ye bizden sayılırsınız yani. Kafanızdaki Türk imajı nedir?
Türkiye'deki dinamizm ve enerjiden çok etkileniyorum. İnsanlar çalışkan. Türkler'in en etkileyici yanı son derece cana yakın, açık fikirli ve cömert olmaları. İlk kez 1970'lerde geldim Türkiye'ye. Çok şey değişmiş o günden bugüne. Bu değişimin içinde tek kötüye giden şey ise trafik. Türkiye'ye gelmeden önce hiç dikkatimi çekmiyordu. Çalıştığım ABD şirketlerinin Türkiye operasyonları olduğu için gelip gitmeye başladım.
Swastika'nın kötülükle alakası yoktu
tasarImcI Chermayeff sembollerin 'önemli' olduğunu belirterek şunları söylüyor ''Örneğin Swastika (Gamalı Haç) sembolü... Hitler, bu sembolün anlamını bütün dünya için mahvetmeden önce, swastika'nın 'Nazizm, faşizm, kötülük' gibi kavramlarla alakası yoktu. Swastika çok daha eski bir sembol. Kızılderililer ve Hintliler için çok eskiden beri ilericilik, etkinlik, yuva gibi pozitif kavramları ifade eder.
Eğer Hitler, swastika'yı beynimize bir kötülük sembolü olarak kazımasaydı Chase Manhattan Bankası'nın logosu olarak pekala swastikayı kullanabilirdik. Ama şimdi böyle bir logo kullansak, herkes bankadan parasını çeker ve kaçar. Swastika'nın tekrar eski anlamını çağrıştıran soyut bir kavram haline dönmesi kolay değil. Logonun temsil ettiği şirket, kurum ya da ülkenin hikayesi önemli olan. Ya da Enron... Enron'un logosu son derece güçlü ve beğenilen bir semboldü. Ama Enron skandalından sonra şirketin logosu çekiciliğini kaybetti.'
Son tasarladığı logo 'ben Türk derisiyim' diyecek
DERİ tanıtım grubu için logo tasarlarken, Türkiye'nin deri tarihini araştırdığını söyleyen tasarımcı İvan Chermayeff, birçok kitap incelediğini hatta antik çağlara bile baktığını belirtti. Chermayeff 'Deri Tanıtım Grubu da (DTG) bana 4 bin yıllık deri tarihini ve Türk deri tarihini anlatan bir kitap göndermişti. Orada çok şey gördüm ve logoyu tasarlarken oradan esinlendim. Logo bir hayvanın kaburgalarını ve büyümeyi simgeliyor.
Bu topraklarda birlerce yıldır dericilik yapılıyor. Ben her yere uygulanabilecek, küçültülebilecek, Türk motiflerini de yansıtan bir logo olsun istedim. En basit, yapılması en zor olandır. Herkes bunu görünce bu Türk derisidir diyecek, önemli olan bunu oturtabilmek' dedi. Chermayeff 'DTG üyeleri beni inançlarıyla ikna etti. İletişime verdikleri önemi ve kararlılığı gördüm. Türkiye'nin Çin ve Güney Amerika'ya kıyasla daha kaliteli bir ülke olduğunu da biliyoruz. Türkiye'nin kaliteli odaklı agresif bir gelişmeyle kendini tanıtacağını gördüğüm için bu logoyu yapmayı kabul ettim' dedi.
LOGONUN ANLAMI
İVAN Chermayeff şunları söyledi: 'Bu logo çantadan ayakkabıya, deri ceketten konfeksiyona kadar Türkiye'de üretilen tüm deri ürünlerinde yer alacak etiketlerde kullanılacak. Bu 'ben deriyim, insan sağlığını tehdit etmiyorum, her aşamada kontrol edilerek karşınıza geldim' anlamına geliyor.'
Fulya Erdem/Star