Vergi denetim sonuçlarından sonra Mart ayında verilen gelir vergisi beyannameleri de, vergideki çarpıklığı bir kez daha gözler önüne serdi. Gelir İdaresi Başkanlığı, 2005 yılı gelirleri için verilen vergi beyannamelerini değerlendirmeye aldı. İlk aşamada, otomasyonlu vergi dairelerine verilen 1 milyon 367 bin 229 beyanname, Veri Ambarı'na yüklendi.
Bu beyannamelerde, beyan edilen gelir 10 milyar 349 milyon 547 bin YTL, tahakkuk eden vergi de 3 milyar 20 milyon 562 bin YTL olarak belirlendi. Bu şekilde, işadamları, serbest meslek erbabı, zirai kazanç sahipleri ve rantiyecilerin yıllık ortalama geliri 7 bin 570 YTL, aylık ortalama geliri de 631 YTL olarak hesaplandı.
EN ÇOK PARAYI KİMLER KAZANIYOR?
Gelir vergisi bildirimlerine göre, Türkiye'de en fazla parayı noterler, eczaneler, sanatçılar, deterjan sanayicileri ile yeminli mali müşavir ve muhasebeciler kazanıyor. Yaptıkları bütün işlemler karşılığı makbuz veren noterler, 1 milyon 367 bin mükellefin 999'unu oluşturdu. Noterler, Mart ayında 267 milyon 165,8 bin YTL gelir bildirdi ve kendilerine 101 milyon 351,7 bin YTL vergi tahakkuk ettirildi.
18 bin 228 eczanenin, beyannamelerinde yer alan toplam kazanç 875 milyon 10,9 bin YTL, bunun vergisi 227 milyon 657 bin YTL oldu. Sanatçılar adına verilen bin 564 gelir vergisi beyannamesinde ise 73
milyon 189,8 bin YTL kazanç yer aldı. Sanatçıların toplam vergisi de 26 milyon 831,6 bin YTL olarak belirlendi.
Bu şekilde beyanlarına göre, noterler, her ay ortalama 22 bin 286 YTL, eczaneler 4 bin YTL, sanatçılar ise 3 bin 900 YTL kazandı. Aylık ortalama gelir, deterjan sanayicileri için 2 bin 652 YTL, yeminli mali müşavir ve muhasebeciler için de bin 918 YTL olarak hesaplandı.
AÇLIK VE YOKSULLUK SINIRININ ALTINDALAR
Gelir İdaresi Başkanlığı, gelir vergisi beyannamelerini, faaliyet gruplarına göre 45 ana grup altında topladı.
Beyannameli gelir vergisi mükelleflerinin yüzde 53'ünün aylık ortalama geliri açlık, yüzde 89'unun aylık geliri de yoksulluk sınırının altında kaldı.
Türk İş'in son hesaplamalarında açlık sınırı 561,76 YTL, yoksulluk sınırı da bin 829,84 YTL olarak verildi. Beyanlarındaki rakamlara göre, deterjan ürünlerinin ticaretini yapanlar ayda ortalama 215 YTL, dericiler 218 YTL, lokantalar 260 YTL, mobilyacılar 284 YTL, bakkal ve süpermarketler 309 YTL, un fabrikatörleri 312 YTL, seyahat ve turizm işletmeleri 321 YTL, mensucat sanayicileri 339 YTL, fırınlar 464 YTL, kuyumcular da 526 YTL gelir elde etti.
Aynı şekilde diş hekimlerinin aylık ortalama geliri 550 YTL, otel sahiplerinin 640 YTL, elektrikli ev aletleri imal eden sanayicilerin 655 YTL, demir çelik sanayicilerinin 882 YTL, bina-inşaat müteahhitlerinin 989 YTL, doktorların bin 354 YTL, avukatların da bin 393 YTL düzeyinde seyretti.
İŞÇİLERİ KADAR KAZANAMAMIŞLAR
Öte yandan Gelir İdaresi Başkanlığı, meslek gruplarına göre ortalama kazanç tutarlarını, asgari ücretle de kıyasladı. Buna göre, 45 meslek grubundan 23'ünde ortalama kazançlar, asgari ücretlinin altında kaldı.
Asgari ücretli kadar bile gelir beyan etmeyen meslek gruplarının arasında, kuyumcular, fırınlar, deri ticareti yapanlar, mensucat sanayicileri, deri imal edenler, konfeksiyon imalatçıları, inşaat malzemesi satanlar, seyahat v